Yaklaşık maliyet, idarenin ihaleden önce hazırladığı ve zarflar açılana kadar gizli tuttuğu tutardır. Sınır değer bu sayıdan türer; aşırı düşük teklif sorgulamasına girip girmeyeceğiniz, tenzilatınızın güvenli olup olmadığı bu sayıya bağlıdır. İyi haber şu: idare bu sayıyı sezgiyle değil, belli bir yöntemle hesaplar. Yöntem bilinince sayıya yaklaşmak mümkündür.
1. Metraj: projelerden miktar
Her şey metrajla başlar. Statik ve mimari projelerden kalıp alanı, beton hacmi, demir ağırlığı ve duvar alanı; mekanik ve elektrik projelerinden boru ve kablo boyları, cihaz adetleri çıkarılır. İdare bunu kendi teknik elemanlarıyla ya da proje müellifiyle yapar. Metraj oranla ya da metrekareyle değil çizimden ölçülür: her demir çizimdeki boyuyla, her kiriş kalıp gören yüzüyle.
2. Poz listesi: hangi imalatlar sayılacak
İdare işi, birim fiyat tariflerinden oluşan bir poz listesiyle tanımlar. Yaklaşık maliyete yalnız bu listedeki pozlar girer. Çizimde olup listede olmayan bir kalem, örneğin çatıdaki çelik konstrüksiyon, idarenin hesabında yoktur; ama sizin gerçek gideriniz olacaktır. Bu yüzden iki ayrı liste tutulur: idarenin sayısına giren pozlar ve "gerçek gider riski" taşıyan kalemler.
3. Birim fiyat: Bakanlığın aylık listesi
Miktarlar, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın her ay yayımladığı birim fiyatlarla çarpılır. Bu fiyatlar yüzde 25 kâr ve genel gideri içerir, KDV hariçtir. Listede olmayan özel pozlar için idare ya analiz yapar (malzeme piyasadan, işçilik rayiçten, üstüne yüzde 25) ya da birkaç firmadan fiyat alıp ortalamasını kullanır. İkisinde de mantık aynıdır: en ucuz piyasa fiyatı değil, kamu mantığında fiyat.
4. Fiyat ayı
İdare yaklaşık maliyeti ilandan önce, o gün yürürlükte olan listeyle hazırlar. Aylık artış yüzde bir iki olsa da 100 milyonluk bir işte bu bir iki milyon demektir. Doğru ayı ihale dokümanının tarihlerinden ve ilan sürelerinden bulmak ayrı bir yazının konusu: İhale dokümanından fiyat ayı nasıl bulunur?
5. Toplam ve iş grubu yüzdeleri
Kaba inşaat, ince işler, mekanik, elektrik, altyapı ve çevre düzenlemesi tek tek hesaplanıp toplanır. İdare bu toplamdan pursantaj tablosunu, yani her iş grubunun yüzdesini türetir; hakediş ödemeleri bu yüzdelerle yapılır. Pursantaj ihale dokümanında yayımlanır ve değerli bir sağlamadır: hesapladığınız bir grup pursantajdaki payından sapıyorsa hata o grupta aranır.
Not
Yüzdeler çarpan değil, sağlamadır. Bir grubun tutarını yüzdesine bölerek toplamı "büyütmek" o gruptaki her hatayı katlar: yüzde 15'lik bir paydan büyütülen hata toplamda 6,6 katına çıkar.
Müteahhit için anlamı
Sınır değer, yaklaşık maliyet ve geçerli tekliflerden hesaplanır. Yaklaşık maliyeti idarenin yöntemiyle hesaplayan bir firma sınır değerin nerede oluşacağını hesapla kestirir; tenzilatını körlemesine değil sayıyla verir. Hesapladığımız işlerden bir kesit Referanslar sayfasında.